Bron: Cineme.be
Beginnen bij het begin, dat is wat “Batman: Year One” doet. De film is een adaptatie van Batman #404 – 407, later gebundeld verschenen als ‘Batman: Year One’, een verhaallijn, geschreven door Frank Miller en getekend door David Mazzucchelli, die sinds de publicatie in 1987 een legendarische status heeft gekregen bij zowel de oude als de nieuwe Batman lezers.
Aan de ene kant kan je zeggen dat het een gemakkelijke keuze is van Warner Bros. en DC Comics om net dit verhaal om te zetten in een animatiefilm. Want er is publiek voor en zeker met de belangstelling die de voorbije twee speelfilms, die veel mosterd uit ‘Batman: Year One’ haalden, hebben gehad.
Aan de andere kant, wat mij meer het geval lijkt te zijn, is het een bijzonder gedurfde keuze net door die legendarische status. Voor iemand die het boek gelezen heeft, kan de verfilming quasi nooit goed (genoeg) zijn. Als elk venster en elke zin letterlijk worden omgezet dan heeft de film geen meerwaarde, als er iets niet wordt gebruikt dan is het heiligschennis en als er méér wordt toegevoegd is er misplaatste arrogantie van de makers…
Ondanks het feit dat ik enorm, maar dan ook echt enorm, uitkeek naar deze film, was er ook enige angst aanwezig. Hoe zouden makers hiermee omgaan? Het antwoord hierop kan kort zijn: goed. “Batman: Year One” is een zeer trouwe adaptatie, die hier en daar iets weglaat, maar ook hier en daar iets toevoegt en in beide gevallen zeer subtiel zonder drastische ingrepen. Narratief alvast… Visueel vallen er grotere verschillen op.
Laten we ons eerst op het narratieve focussen. Het allerbelangrijkste om te weten bij ‘Batman: Year One’ is dat noch Batman, noch Bruce Wayne het hoofpersonage is. Het verhaal verteld de simultane terugkomst in Gotham van zowel Bruce Wayne als James Gordon en legt de focus vooral op die laatste. Vanaf hun aankomt volgen we beiden, zoals de titel al doet vermoeden, een jaar. Dat zorgt voor een heel fragmentarisch verhaal dat desondanks toch een prachtig ritme en tempo heeft… in het boek.
Ergens in de vertaling van papier naar scherm is de dynamiek ervan wat verloren gelopen. Het fragmentarische aspect dat op papier zo goed werkt, zorgt er op het scherm voor dat het tempo steeds wordt onderbroken en er geen duidelijk ritme in komt. Behalve in het laatste kwart van de film, daarin wordt het tempo opgedreven en net wanneer alles in gang komt stopt de film. Maar waar de film stopt is waar de legende van Batman juist begint. In dat opzicht is het dan weer wél een goede keuze van de makers om het tempo gezapig te houden, want je eindigt de film met een drang naar méér Batman! Dus aan het einde werkt dit bijzonder goed, alleen jammer dat het tempo heeft moeten inboeten in de eerste drie kwart van de film.
De kleine beetjes tekst die hier en daar zijn weggelaten zijn jammer, maar niet onoverkomelijk. Ze zijn jammer omdat ze er volgens mij best wel in de film konden zitten, zeker als je de korte speeltijd, ca. 64 minuten, in beschouwing neemt. Het viel me ook op dat Gordon zijn sigaret kwijt is gespeeld in de film, maar dat heeft meer te maken met de huidige tijdsgeest dan een creatieve keuze van de makers. Gelukkig stopt ook daar de ‘modernisering’. De toevoegingen aan het verhaal zijn zeer trouw aan het originele materiaal en zijn zeer subtiel. Daarnaast vinden we enkele gebeurtenissen die toch wel wat anders verteld worden in de film, maar ook deze zijn zeer trouw aan de sfeer van het origineel. De nieuwe elementen zorgen voor een mooie aanvulling op het boek.
Wanneer we de visuele stijl van de twee met elkaar vergelijken vinden we wel grote verschillen terug. Dat is ook niet zo onlogisch. Mazzucchelli heeft een zeer eigen stijl. Het zou absurd zijn om een team van animatoren deze te laten kopiëren. Het enige resultaat zou toch maar een flauw afkooksel zijn. De tweede reden is het medium. De animatie is veel gestileerder dan de originele tekeningen, maar dat is niet per definitie negatief. De personages zijn stuk voor stuk bijzonder herkenbaar en ondank de andere tekenstijl zijn ze (wederom) bijzonder trouw aan het origineel. Daarnaast moet het ook wel gezegd worden dat de animatie, op zich dan, gewoonweg zéér sterk is!
Net als bij het verhaal zijn er ook gelijkenissen en verschillen in het beeld. Een comic is natuurlijk niet standaard getekend in een 16:9 verhouding en het zal ook niet verwonderlijk zijn dat we af en toe eens een andere camerahoek te zien krijgen. Wat ik weer wel jammer vind is het ontbreken van bepaalde details. Zo is er bijvoorbeeld de laatste pagina in het derde hoofdstuk dat eindigt met een paginagrote tekening van Gordon die aan de rand van zijn bed zit terwijl zijn zwangere vrouw ligt te slapen. In deze tekening is er veel aandacht besteed aan de donsovertrek, terwijl die in de film vrij saai monochroom is. En zo zijn er hier en daar nog wat kleine details waarvan ik jammer vind dat ze, waarschijnlijk voor animatie-technische/vriendelijke redenen, gesneuveld zijn. In alle eerlijkheid moet er wel bij verteld worden dat dit detail is aangebracht in de herkleuring voor de gebundelde uitgave in 1988, maar dat is toch amper één jaar later.
Met dat laatste komen we bij kleur terecht. Richmond Lewis verzorgde deze in samenwerking met Mazzucchelli. Lewis kleurde een zeer donkere en gedesatureerde wereld waarin Batman en Gordon zich moesten bewegen. Een kleurgebruik dat goed paste bij de meer realistische en donkere verhaallijn van Miller en tekenstijl van Mazzucchelli. De film moet hier, als medium van licht, logischerwijs, ook wat op inboeten. Dat is ook weer wat jammer natuurlijk, maar wederom ook weer niet onoverkomelijk. De gehele animatie is inderdaad iets netter, scherper, kleurrijker en minder donker dan het origineel, maar deze eigenschappen zijn inherent aan het medium van film.
Zoals ik al zei is dit een film die voor de lezers van het boek nooit goed (genoeg) kan zijn. Is dit dan enkel een aanrader voor nieuwe kijkers/lezers of Batman liefhebbers die de comics liever niet of nog niet gelezen hebben? Zeker niet… “Batman: Year One” houdt zowel rekening met zowel denieuwe, als oude fans. ‘Batman: Year One’, het boek, is op zich al bijzonder goed, “Batman: Year One”, de film, is goed, maar tezamen zijn ze prachtig! Niet dat de film een meerwaarde is, maar wel omdat het een – zoals al meermaals gezegd – hele mooie aanvulling is. En natuurlijk is de film niet goed genoeg voor mij, maar dat is omdat ik één bepaalde scène nu net wel verfilmd had willen zien, waar iemand anders er geen graten in ziet dat ze niet in de film is opgenomen. Maar niet goed genoeg, betekend niet dat het niet goed is. “Batman: Year One” is een film die zeker niet in je collectie mag ontbreken, zowel voor de oude fans, als voor de nieuwe; met als eindconclusie dat er geen sprake hoeft te zijn van “Batman: Year One” vs. ‘Batman: Year one’, maar van “Batman: Year One” + ‘Batman: Year One’.
Cineme.be
Sven
